12 Financieel jaarverslag

De verkorte financiële overzichten in dit hoofdstuk zijn ontleend aan de gecontroleerde jaarrekening van Stichting NHL Stenden Hogeschool per 31 december 2021. De jaarrekening is opgesteld conform de richtlijnen van de Regeling Jaarverslaggeving Onderwijs (RJO), de richtlijn 660 van de Raad voor de Jaarverslaggeving en overeenkomstig de verslaggevingsvoorschriften en bepalingen zoals weergegeven in Titel 9 van boek 2 van het Burgerlijk Wetboek.

De verkorte financiële overzichten bevatten niet alle toelichtingen die zijn vereist op basis van de hierboven genoemde richtlijnen en verslaggevingsvoorschriften. Voor een uitgebreide uiteenzetting van de grondslagen en de volledige toelichtingen verwijzen we naar de geconsolideerde jaarrekening 2021 van de Stichting NHL Stenden Hogeschool.

Om te monitoren of de financiële positie van onze hogeschool gezond is, gebruiken we enkele financiële kengetallen. De positie eind 2021 van deze kengetallen lichten we hieronder toe.

De liquiditeit geeft de mate aan waarin onze hogeschool in staat is op korte termijn aan haar verplichtingen te voldoen.

De liquiditeitsratio’s zijn per eind 2021 toegenomen ten opzichte van de stand per eind 2020. De toename in de liquiditeitsratio's wordt met name veroorzaakt door de extra rijksbijdragen 2021 die in verband met het NPO zijn ontvangen. De Inspectie van het Onderwijs heeft de signaleringswaarde voor de liquiditeitsratio in 2021 verhoogd van 0,50 naar 0,75. Dit kengetallen fungeert als indicator en is nadrukkelijk geen norm waaraan schoolbesturen/instellingen moeten voldoen. Ondanks de in 2021 gerealiseerde stijging zijn de liquiditeitsratio's lager dan de signaleringswaarde van 0,75 die door de Inspectie van het Onderwijs is gesteld. Naast de aanwezige liquide middelen beschikt NHL Stenden over niet-gebruikte kredietfaciliteiten ad. € 11,7 miljoen.

De solvabiliteit geeft de mate aan waarin onze hogeschool in staat is op langere termijn aan haar verplichtingen te voldoen.

De solvabiliteitratio's zijn in lichte mate toegenomen ten opzichte van eind 2020. Dit wordt met name veroorzaakt door de toevoeging van het positieve resultaat aan het eigen vermogen. De solvabiliteitratio's liggen boven de signaleringswaarde van 0,30 die door de Inspectie van Onderwijs is gesteld.

Het publiek eigen vermogen weergeeft de hoeveelheid eigen vermogen die een onderwijsinstelling redelijkerwijs nodig heeft voor een gezonde bedrijfsvoering.

Het publieke eigen vermogen is licht toegenomen ten opzichte van eind 2020. Deze toename wordt veroorzaakt door de toevoeging van het publieke resultaat gerealiseerd in 2021 (€ 15,3 miljoen). Het publiek eigen vermogen per 31 december 2021 blijft ruim onder de norm van € 175 miljoen. 

Het resultaat over 2021 bedraagt € 15,2 miljoen positief en is daarmee € 16,2 miljoen hoger dan begroot. Dit resultaat bestaat conform de jaarrekening voor € 15,3 miljoen positief uit resultaat publieke gelden en voor € 0,1 miljoen negatief uit resultaat private gelden. In onderstaande toelichting worden de in 2021 gerealiseerde cijfers afgezet tegen de begroting. Een toelichting van de gerealiseerde cijfers 2021 ten opzichte van de gerealiseerde cijfers 2020 is opgenomen in de jaarrekening.

Toelichting baten

• In de jaarbegroting 2021 waren we uitgegaan van een bedrag aan rijksbijdrage van € 163,8 miljoen. De realisatie is uitgekomen op € 189,5 miljoen en is daarmee € 25,8 miljoen hoger dan begroot. De toename van € 25,8 miljoen is te verklaren door: € 20,5 miljoen NPO-middelen (structurele middelen, compensatie ter dekking van de halvering van de collegegelden en de corona-enveloppe), € 3,6 miljoen loon- en prijscompenstatie, € 0,5 miljoen bestuursakkoord flexibilisering lerarenopleidingen, € 1,0 miljoen in verband met stijging van het macrokader en € 0,2 miljoen in verband met een hoger gerealiseerde overige rijksbijdrage. Gedurende 2021 hebben we in totaal € 26,3 miljoen aan NPO-middelen ontvangen. Van deze € 26,3 miljoen is een bedrag van € 5,8 miljoen opgenomen op de balans, deze middelen zullen ingezet worden in 2023.
• De gerealiseerde subsidiebaten 2021 liggen in lijn met de begroting.
• De baten uit college-, cursus- en examengelden zijn € 2,3 miljoen lager dan begroot. De daling ten opzichte van de begroting wordt voornamelijk veroorzaakt door het prijseffect (halvering collegegelden). Het prijseffect is gecompenseerd middels de NPO-middelen in de rijksbijdrage.
• Baten werk in opdracht van derden zijn € 1,4 miljoen lager dan begroot. Dit heeft als oorzaak het niet kunnen exploiteren van de activiteiten (exploiteren van het restaurant en hotelkamers) binnen NHL Stenden Hospitality Group BV (- € 1,6 miljoen). De baten vanuit de contractonderzoeken betreffen € 0,2 miljoen hoger als begroot als het gevolg van het doorgaan van meer contractonderzoeken doordat er het tweede coronajaar meer mogelijkheden waren om onderzoeken plaats te laten vinden.
• De overige baten zijn € 0,7 miljoen hoger dan begroot. De stijging wordt veroorzaakt door incidentele baten als gevolg van het samenvoegen van twee energieaansluitingen (€ 0,2 miljoen) en hogere baten als gevolg van een toename van het detacheren van personeel (€ 0,5 miljoen).

Toelichting lasten

• De personeelslasten zijn € 10,3 miljoen hoger dan begroot. De afwijking wordt voornamelijk veroorzaakt door zowel een hogere formatie (€7,2 miljoen) als een stijging van de gemiddelde personele last (€ 2,1 miljoen als gevolg van de eenmalige CAO-uitkering van € 880 en de gestegen pensioenpremies). Om de studenten extra ondersteuning te kunnen geven, is met behulp van de ontvangen NPO-middelen extra fte ingezet. De versnelling van een ICT-project (kwaliteitsafspraken) heeft gezorgd voor een overschrijding van de kosten inhuur personeel van € 1,0 miljoen.
• De gerealiseerde afschrijvingslasten van € 12,9 miljoen liggen in lijn met de begrote afschrijvingslasten.
• De gerealiseerde huisvestingslasten over 2021 liggen in lijn met de begrote huisvestingslasten.
• De overige lasten zijn € 3,9 miljoen lager dan de begrote overige lasten. Dit wordt onder andere veroorzaakt door lagere lasten van de NHL Stenden Hospitality Group BV en een onderbesteding in de accreditatiekosten en innovatiemiddelen. Deze onderbestedingen worden veroorzaakt doordat activiteiten vanwege de coronacrisis niet konden worden uitgevoerd.
• Het saldo van de financiële baten en lasten ligt in lijn met de begroting.

Toelichting ontwikkeling balans 

Het balanstotaal nam ten opzichte van 2020 toe. Hieronder volgt een puntsgewijze opsomming van de ontwikkelingen die invloed hadden op deze stijging:

• De materiële vaste activa zijn € 4,6 miljoen in waarde afgenomen als gevolg van de afschrijvingslast van € 12,9 miljoen en de investeringen van € 8,3 miljoen. De gerealiseerde investeringen zijn € 0,3 miljoen hoger dan het voor 2021 begrote bedrag. De investeringen bestaan uit reguliere vervangingsinvesteringen en diverse verbouwingen op de diverse onderwijslocaties.
• De vorderingen zijn in totaal € 0,7 miljoen afgenomen.
• De liquide middelen zijn per balansdatum toegenomen met € 18,7 miljoen. Deze toename wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door het positieve resultaat. Voor een uitgebreide toelichting zie het kasstroomoverzicht zoals deze is opgenomen in de geconsolideerde jaarrekening.
• Het eigen vermogen is met € 15,2 miljoen toegenomen als gevolg van de toevoeging van het geconsolideerde resultaat 2021.
• De toename van de voorzieningen van € 0,8 miljoen wordt met name veroorzaakt door de toename van het (potentiële) aantal medewerkers dat gebruik maakt van de regeling Werktijdvermindering Senioren.
• De langlopende schulden zijn afgenomen met € 3,3 miljoen. Dit wordt veroorzaakt door de reguliere aflossing op de lopende leningen.
• De kortlopende schulden zijn toegenomen met € 0,7 miljoen in verband met de toegenomen (personele) lasten.

De hogeschool conformeert zich aan de Regeling beleggen, lenen en derivaten OCW 2016. In 2020 heeft NHL Stenden haar treasurystatuut aangepast, welke door de Raad van Toezicht is goedgekeurd. Gedurende 2021 is er conform het goedgekeurde beleid gehandeld: NHL Stenden heeft een strategie van niet speculeren, waarbij wordt uitgegaan van schatkistbankieren en het beleggen en belenen van middelen hoofdzakelijk bij het ministerie van Financiën. Ook voor het valutabeleid kiest de hogeschool voor prudent en eenvoudig beleid (geen complexe instrumenten), gericht op minimalisatie van de (koers)risico’s. De hogeschool had geen beleggingen en maakt geen gebruik van derivaten. Een overzicht van de aanwezige leningen is opgenomen in de toelichting bij de jaarrekening.

Het meerjarenperspectief voor de boekjaren 2023-2026 is opgesteld aan de hand van de realisatie 2021, de referentieramingen 2021, de begroting 2022, de huidige studentaantallen en de verwachte ontwikkeling van het marktaandeel.

Uit bovenstaande overzicht blijkt dat het aantal studenten bij onze hogeschool vanaf 2024 daalt. Deze daling is gebaseerd op basis van de referentieramingen van het ministerie van OCW. Bij het bepalen van de studentaantallen zijn wij er vanuit gegaan dat ons marktaandeel in de bekostigde inschrijvingen en graden de komende jaren gelijk zal blijven.

Het aantal fte bestuur/management is gelijk gehouden aan de stand per einde 2021 waarbij de ontwikkeling afhankelijk zal zijn van de herstructurering van de organisatiestructuur. Het aantal fte onderwijzend en ondersteunend personeel volgt de verwachte bekostiging. Over het algemeen betreft dit een daling die wordt veroorzaakt door de afname van de NPO-middelen en de dalende studentaantallen.

De begroting 2022 van NHL Stenden sluit op € 3,2 miljoen. Het in de kaderbrief en in het allocatiemodel beschikbaar gemaakte bedrag van € 3 miljoen frictiegelden is in deze begroting toegekend. Hetzelfde geldt voor € 1 miljoen innovatiebudget en € 1,5 miljoen budget voor de CoE's. De begrotingen van alle academies en diensten sluiten tenminste op nul.

Toelichting baten

• Het bedrag aan rijksbijdrage is in de begroting 2022 in totaal € 3,5 miljoen hoger dan in de realisatie over 2021 (€ 189,5 miljoen). Deze stijging wordt veroorzaakt door loon- en prijscompensatie als gevolg van de CAO-verhoging in februari 2022 van 2%.
• De collegegelden voor de begroting 2022 zijn ingeschat op basis van de studentenaantallen per 1 oktober 2021 (eerste acht maanden van het jaar) en prognose 1 oktober 2022 (laatste vier maanden van het jaar). Hierbij is (op basis van een meerjarig ervaringscijfer) rekening gehouden met een uitval/restitutiepercentage van 8,5%. In de collegegelden is tevens rekening gehouden met de halvering van het collegegeld over het studiejaar 2021-2022. Voor deze halvering wordt een compensatie van het ministerie ontvangen van 15,6 miljoen (NPO) aan gederfde collegegeldinkomsten. Deze compensatie is opgenomen onder de collegegelden.
• De begrote subsidiebaten zijn voor 2022 € 0,5 miljoen hoger dan de gerealiseerde subsidiebaten in 2021. Deze stijging wordt met name veroorzaakt door de verwachting van een groot subsidieproject in Emmen (€ 1,5 miljoen).
• De baten in opdracht van derden is voor 2022 € 2,5 miljoen hoger begroot dan de realisatie 2021. Dit wordt veroorzaakt doordat de realisatie van baten in opdracht van derden in 2021 is achter gebleven vanwege de coronacrisis.
• De overige baten zijn in de begroting € 0,6 miljoen lager opgenomen dan in de realisatie 2021. Deze daling wordt veroorzaakt doordat er gedurende 2021 sprake is geweest van enkele incidentele baten(onder andere samenvoeging energie-aansluiting van € 0,2 miljoen. Daarnaast is de verwachting dat er gedurende 2022 minder personeel wordt gedetacheerd € 0,4 miljoen.

Toelichting lasten

• Ten opzichte van de realisatie 2021 nemen de personele lasten toe met € 20,0 miljoen. Deze toename wordt veroorzaakt door het extra personeel dat per 1 september 2021 in dienst is getreden (+120 fte in 2022), de toename van de pensioenpremie en de uit keren periodieken.
• De begrote afschrijvingslast is € 0,2 miljoen hoger dan de afschrijvingslast 2021. De afschrijvingen zijn begroot op basis van de huidige afschrijvingen rekening houdend met de investeringsbegroting 2022.
• De begrote huisvestingslasten 2022 liggen in lijn met de realisatie van 2021.
• De begrote overige lasten zijn voor 2022 € 5,2 miljoen hoger dan de realisatie in 2021. In 2021 zijn minder overige lasten gemaakt als gevolg van de coronacrisis. Indien we de begroting voor de overige lasten van 2021 en 2022 vergelijken, is er een stijging van € 1,3 miljoen te zien. Deze wordt veroorzaakt door een hoger begrote overige last bij het College van Bestuur (innovatiebudget, kwaliteitsafspraken en diverse reserveringen in verband met onvoorziene kosten). 
• De begrote financiële baten en lasten voor 2022 zijn licht gestegen in vergelijking met 2021 in verband met de toevoeging van een krediet door middel van schatkistbankieren ad € 10 miljoen gedurende 2022.

In het meerjarenperspectief is geen rekening gehouden met loon- en prijsstijgingen. De veronderstelling is dat mogelijke loon- en prijsstijgingen worden gecompenseerd in de rijksbijdrage.

De meerjarenprognose bekostiging hbo toont aan dat het macrokader in 2021 en 2022 significant is gestegen in verband met de toevoeging van de NPO-middelen. In 2023 is daardoor een paar honderd miljoen minder opgenomen ten opzichte van een jaar eerder. Over de jaren 2023 tot 2026 stijgt het kader beperkt.

De verwachting is dat NHL Stenden dezelfde lijn gaat volgen als het macrokader. Daarbij is het wel zo dat we een deel van de incidentele NPO-middelen doorschuiven van 2021 naar 2023. Hierdoor is de rijksbijdrage in de winst-en verliesrekening in 2021 lager dan de ontvangen bedragen en in 2023 hoger dan de te ontvangen bedragen. In het meerjarenperspectief is de aanname gedaan dat ons marktaandeel in de bekostigde inschrijvingen en graden gelijk zal blijven. Dit resulteert voor NHL Stenden in een licht stijgende rijksbijdrage als gevolg van een hogere macrokader. De rijksbijdrage in 2024 laat echter een daling zien ten opzichte van de voorgaande jaren. Deze daling wordt veroorzaakt doordat er tot en met 2023 incidentele NPO-middelen aan de rijksbijdrage worden toegevoegd.

Het aantal studenten zal tot en met 2023 licht toenemen. Vanaf 2024 ontstaat er een lichte daling in het aantal studenten van NHL Stenden. De collegegelden voor de meerjarenbegroting worden bepaald op basis van de studentenaantallen van het jaar ervoor (t-1 financiering). Dit betekent dat het effect van de afname van de studentaantallen vanaf 2025 terug te zien is in de meerjarenprognose. Bij het bepalen van de baten uit collegegeld wordt rekening gehouden met een uitval/restitutiepercentage van 8,5% en een gelijkblijvende hoogte van het collegegeld.

Opvallend is de daling van de collegegelden in 2022 ten opzichte van 2021. Deze daling wordt veroorzaakt door de halvering van de collegegelden. De halvering is voor 4 maanden (september t/m december 2021) opgenomen in 2021 en voor 8 maanden (januari t/m augustus) in 2022. In de daaropvolgende jaren volgen de college-, cursus-, les- en examengelden en de studentenaantallen als gevolg van de t-1 financiering.

De subsidiebaten, baten in opdracht van derden en overige baten zijn voor de prognose 2023 tot en met 2026 conform de begroting 2022 opgenomen.

De personele lasten laten in 2022 een stijging zien als gevolg van het aannemen extra personeel (+120 fte) in verband met de ontvangen NPO-middelen. Vanaf 2023 zullen de personele lasten een daling laten zien. Deze daling wordt veroorzaakt als gevolg van de uitputting van de NPO-middelen en de dalende studentaantallen waardoor er minder personeel nodig is.

De begrote afschrijvingslasten zijn gerelateerd aan de meerjareninvesteringsbegroting.

De huisvestingslasten 2023 tot en met 2026 zijn stabiel en conform de begrote huisvestingslasten 2022. 

De overige lasten 2023 tot en met 2026 zijn stabiel en conform de begrote overige lasten 2022. 

De financiële lasten zijn stabiel en conform de begrote financiële lasten 2022. 

De balans geeft inzicht in de ontwikkeling van de bezittingen, schulden en het vermogen. In de meerjarenprognose wordt verondersteld dat de liquiditeiten gelijk zijn aan de gerealiseerde baten en lasten.

In de meerjarenbegroting is rekening gehouden met de investeringsbegroting. De gespecificeerde investeringsbegroting ziet er als volgt uit:

Bovenstaande investeringsbegroting is gebaseerd op het jaarplan 2022 van NHL Stenden. Na vaststelling van dit jaarplan is besloten gedurende 2022 te investeren in een extra pand (€ 4,0 miljoen). Deze investering is niet opgenomen in bovenstaande meerjarenbegroting.

Om de investeringen te financieren is een lening van € 10 miljoen aangetrokken. De overige middelen komen uit de reguliere kasstromen van stichting NHL Stenden.

Onder de financiële vaste activa is een deelneming in Coöperatie Maritiem Academie Holland U.A. opgenomen. Daarnaast zijn er twee leningen u/g opgenomen. Op deze leningen vindt jaarlijks een minimale aflossing plaats. De verwachting is dat de resultaten uit de deelneming het effect van de aflossingen op de lening compenseren waardoor de stand van de financiële vaste activa de komende jaren gelijk blijft.

In de meerjarenbalans is verondersteld dat de vlottende activa per saldo nagenoeg gelijk zullen blijven.

De liquide middelen zijn een resultante van het cashflow-overzicht. In 2022 zien we een toename in de liquide middelen als gevolg van het opnemen van het krediet door middel van schatkistbankieren ad € 10 miljoen.

Het resultaat voor 2021 bedraagt € 15,2 miljoen positief. Dit resultaat wordt toegevoegd aan het eigen vermogen. Voor de jaren 2022 tot en met 2026 neemt het eigen vermogen jaarlijks toe met het geprognotiseerde resultaat. Hierdoor zal het eigen vermogen per 31 december 2026 € 84,6 miljoen bedragen.

We verwachten dat in 2022 de voorziening met € 0,6 miljoen zal toenemen als gevolg van de dotatie voorziening Werktijdvermindering Senioren. Vanaf 2023 is de verwachting dat de dotaties en onttrekkingen per saldo in evenwicht zijn.

Als gevolg van de aanvraag en verwachte toekenning krediet door middel van schatkistbankieren ad € 10 miljoen nemen de langlopende schulden toe in 2022. Er zal jaarlijks € 3,8 miljoen worden afgelost op de bestaande langlopende schulden. We zien dan ook dat het saldo langlopende schulden afneemt tot € 31 miljoen per eind 2026.

De kortlopende schulden laten van 2022 naar 2023 een daling zien van € 5,8 miljoen. Deze daling wordt veroorzaakt door de vrijval van de doorgeschoven NPO-middelen. Vanaf 2024 blijven de kortlopende schulden nagenoeg gelijk. In kortlopende schulden zijn ook de collegegelden (circa € 12 miljoen) begrepen die reeds ontvangen zijn per balansdatum en betrekking hebben op het daaropvolgende studiejaar. Dit zijn dus geen crediteuren die een betaling verlangen, maar studenten die onderwijs willen genieten in het volgende boekjaar.

De risicohouding van de hogeschool is, als maatschappelijke organisatie, te kwalificeren als risicoavers. Dit betekent dat (grote) risico’s niet willens en wetens actief worden opgezocht. Risicoavers betekent overigens niet dat NHL Stenden geen enkel risico loopt of dat risico’s nooit bewust worden gelopen. We gaan echter voorzichtig om met de ons ter beschikking gestelde publieke middelen en we maken inzichtelijk welke risico’s we lopen. Dit gebeurt veelal door middel van periodieke informatievoorziening en besluitvorming.

De medewerkers hebben een grote verantwoordelijkheid voor het dagelijks maken van de juiste afwegingen. Het bestuur onderkent dat medewerkers dit alleen succesvol kunnen doen als risicomanagement niet een doel op zich is, maar een gedachtegoed waarmee het mogelijk wordt om expliciet nog meer inzicht en bewustzijn te creëren in de mate waarin de gestelde doelstellingen voor onze studenten, de beroepspraktijk en de maatschappelijke omgeving worden gerealiseerd.

Op basis van de notitie risicomanagement heeft het College van Bestuur vastgesteld dat risicobeheersing integraal en expliciet ingepast wordt in de bestaande planning- en controlcyclus. Dit betekent dat risico’s breed in de organisatie benoemd en geadresseerd worden. In 2021 en begin 2022 is, in samenspraak met de Raad van Toezicht, de bestaande strategische risicoanalyse door het College van Bestuur en de directeuren geactualiseerd op basis van de gestelde doelen in het strategisch instellingsplan.

Jaarlijks worden op basis van een format risicokaart, die onderdeel is van het rapportageformat, de risicoparagrafen van de jaarplannen van academies, diensten en verbindingseenheden opgenomen en besproken met het College van Bestuur. Op deze manier beheersen we de strategische risico’s die zijn geïdentificeerd via de reguliere planning- en controlcyclus. Dit op basis van de vastgestelde kaderbrief, de daaraan gerelateerde jaarplannen van de organisatieonderdelen, periodieke informatievoorziening en periodieke R-gesprekken tussen het management van de organisatieonderdelen en het College van Bestuur.

De operationele risico’s en beheersingsmaatregelen zijn verankerd in de operationele processen. In de komende jaren zullen we de evaluatie van de risico's en de bijbehorende beheersmaatregelen en acties versterken. Daarnaast verwachten we geen belangrijke aanpassingen op het risicobeheersingssysteem.

Op basis van de bijgestelde strategische risicokaart 2022-2024 hebben we de gedefinieerde risico’s met kans en impact weergegeven in onderstaande risk heat map. De risico’s met de hoogste bruto-kans en impact zullen we tezamen met de daaraan gekoppelde beheersmaatregelen weergeven. Daarnaast geven we de operationele risico’s weer, die in relatie staan met de doelstellingen. Hierin worden ook risico’s als compliance, privacy en financiële risico’s meegenomen. Er zijn naast de coronacrisis geen risico’s en onzekerheden die in het boekjaar 2021 een belangrijke impact op de entiteit hebben gehad. De impact naar aanleiding van de situatie in Oekraïne is naar huidige inschatting gering voor NHL Stenden Hogeschool.

Conform het strategisch instellingsplan is het uiteindelijke doel van NHL Stenden de hoogst mogelijke kwaliteit in onderwijs, onderzoek en voorzieningen te bieden aan de studenten, aan docenten, aan de beroepspraktijk en de maatschappelijke omgeving. Deze is in onderstaande strategische risicokaart onderverdeeld naar:

• De hoogst mogelijke kwaliteit van onderwijs en onderzoek bieden op basis van ons unieke profiel, zijnde DBE, zwaartepunten en geïnternationaliseerde hogeschool.
• De hoogst mogelijke kwaliteit van voorzieningen bieden.
• De kwaliteit van onze medewerkers en organisatie optimaliseren.

De risico’s volgens de bijgestelde strategische risicokaart 2022-2024 zijn als volgt opgenomen in de risk heat map. 

Hieronder zetten we de vier strategische bruto-risico’s met de grootste kans en impact op een rijtje. De schaal met betrekking tot de kans loopt van onwaarschijnlijk (1) tot en met frequent (5). De schaal met betrekking tot de impact varieert van impact zeer laag (1) tot en met impact zeer hoog (16).

• Door de verwachte krimp in het aantal studenten komen er minder middelen beschikbaar. Hierdoor kan onze hogeschool haar gestelde doelen niet realiseren. Beheersmaatregelen om dit risico te verzachten, zijn het voeren van portfoliodiscussie en het opstellen van een portfolioanalyse. Aan de hand hiervan kunnen we scenario's schetsen en keuzes maken in het portfolio. De verwachte krimp in studentenaantallen zal hierbij elders opvangen moeten worden door middel van flexibel onderwijs en afstandsonderwijs, internationalisering en overige activiteiten. Hierbij is het van belang om voldoende flexibele schil en een flexibele kostenstructuur aan te houden, zodat we kunnen meebewegen in de kosten en de baten.
• De continuïteit van ons onderwijs wordt bedreigd door een cyberaanval. Als beheersmaatregel investeert NHL Stenden in de volwassenheid van de security organisatie. Met behulp van het informatiebeveiligingsbeleid willen we onze security organisatie structureel op CMM niveau 3 brengen en daar houden.
• Door actuele ontwikkelingen (zoals de effecten van de coronacrisis) kunnen we niet voldoende strategische partners vinden en kunnen we niet de gewenste instroom van internationale studenten realiseren. Beheersmaatregelen zijn het hebben van een visie op de positie van internationalisering binnen ons onderwijs en het kwantificeren (norm) van de gewenste instroom aan internationale studenten en hierop sturen.
• De geformuleerde zwaartepunten (Vital Regions, Smart Sustainable Industries en Service Economy) worden onvoldoende agendazettend gerealiseerd door onbekendheid. Beheersmaatregelen moeten de herkenbaarheid en inhoud aanscherpen door zowel intern als naar de buitenwereld hierover te communiceren. Daarnaast zullen we keuzes moeten maken en sturen op basis van de notitie zwaartepuntenbeleid 2019-2024 in combinatie met de jaarplannen en de uitvoeringsagenda.

• Het risico bestaat dat de coronacrisis naast financiële gevolgen ook gevolgen zal hebben voor de instroom van (internationale) studenten en de studievoortgang van de huidige studenten. Als beheersmaatregel wordt de financiële impact in kaart gebracht, wordt er ingezet op marketingactiviteiten ten behoeve van de instroom en wordt er digitaal onderwijs en toetsing aangeboden. Daarnaast vinden er individuele gesprekken met de studenten plaats in het kader van de studievoortgang.
• Het risico bestaat dat de verantwoording van onze hogeschool met betrekking tot de inzet van de studievoorschotmiddelen in het kader van de kwaliteitsafspraken niet wordt goedgekeurd door de minister. Als beheersmaatregel is de voortgang en verantwoording ingebed in de reguliere planning- en controlcyclus.
• Er bestaat het risico dat we de met veel enthousiasme ontwikkelde DBE-programma’s niet optimaal kunnen uitvoeren, omdat de gewenste voorzieningen (ateliers/eigen ruimtes) nog niet geheel in overeenstemming zijn met de beschikbare voorzieningen. Dit kan leiden tot teleurstellingen bij docenten en studenten met mogelijk een negatief effect op het draagvlak voor DBE. Ook dit wordt projectmatig aangepakt en opgenomen in de geplande interne verhuisbeweging in afstemming met de betreffende academies en diensten. Hierbij zijn goede ondersteuning, communicatie en verwachtingenmanagement richting studenten en medewerkers belangrijke aspecten.
• Het risico bestaat dat de (ver)bouwkosten zullen stijgen, waarbij hier middels de planning- en controlcyclus op gestuurd wordt.

Hier wordt verwezen naar het verslag van de Raad van Toezicht.

De hogeschool rapporteert over de activiteiten in het kader van de voor de hogeschool relevante thema’s uit de notitie ‘Helderheid in de bekostiging van het hoger onderwijs’; OCW, 29 augustus 2003 en ‘Aanvulling op de notitie ‘Helderheid in de bekostiging van het hoger onderwijs’; OCW, 27 augustus 2004. Hieronder worden deze notities verder aangeduid als ‘Helderheid’, respectievelijk ‘Aanvulling op Helderheid’. Conform de richtlijnen zijn we verplicht om over de thema’s 1, 2, 4 en 8 te rapporteren, welke onderstaand is weergegeven. Per thema is eerst de omschrijving uit de oorspronkelijke notitie opgenomen en vervolgens is de verantwoording weergegeven.

Onze hogeschool besteedde in het kader van de Grand Tour delen van het onderwijs uit aan de internationale Grand Tourlocaties.
In 2021 namen 581 studenten deel aan de Grand Tour, die online werd aangeboden. In totaal volgden deze studenten 962 modulen op één van de locaties. De locaties ontvingen daarvoor € 1,5 miljoen.
Om studenten van de Hotel Management School (Ad, bachelor en master) in het kader van Real World Learning een realistische leeromgeving aan te kunnen bieden, bestaat het leerbedrijf NHL Stenden Hospitality Group BV. NHL Stenden Hospitality Group BV is een integraal onderdeel van het curriculum van de Hotel Management School en heeft vestigingen in Leeuwarden en in Emmen (Stones). MeetingU is het eventorganisatie bureau van Stenden Hotel. In 2021 participeerden eerste-, tweede- en derdejaars Hotel Management School studenten in dit leerbedrijf. NHL Stenden Hospitality Group BV ontving € 3,2 miljoen voor het totale leerbedrijf en al het uitbestede onderwijs dat zij uitvoeren voor Hotel Management School en de eerste-, tweede- en derdejaars studenten.
NHL Stenden verantwoordt zich hier over het uitbesteden van (delen van het) bekostigd onderwijs aan zowel niet als wel bekostigde instellingen, tegen betaling van de geleverde prestatie.

Wat heeft NHL Stenden uitbesteed?

NHL Stenden heeft in 2021 bachelor studenten in het kader van de Grand Tour in de gelegenheid gesteld één of twee modulen (maximaal een semester) te studeren aan één van de Grand Tour partnerlocaties van NHL Stenden.

Vanuit welke overwegingen?

Vanuit het profielkenmerk Internationalisering heeft NHL Stenden het Grand Tour-concept ontwikkeld, waarmee zij studenten de mogelijkheid biedt om één of twee periodes (maximaal een semester) te studeren aan één van de Grand Tour partnerlocaties van NHL Stenden. Het Grand Tour-concept biedt studenten de kans een unieke ervaring op te doen in het buitenland, met programma’s die worden verzorgd op een gelijk kwaliteitsniveau en die plaatsvinden in een veilige context. De Grand Tour staat in principe open voor studenten van alle opleidingen van alle vestigingen.

Wat heeft NHL Stenden uitbesteed?

NHL Stenden Hospitality Group BV is een leerbedrijf van en voor vooral de Stenden Hotelmanagement School. Elk jaar, zo ook in 2021, participeren studenten in dit leerbedrijf waar zij praktijkonderwijs ontvangen.

Vanuit welke overwegingen?

Binnen het NHL Stenden onderwijsconcept Design Based Education nemen leerbedrijven een belangrijke plaats in. Leerbedrijven zijn een beschermde omgeving waarin de student zijn of haar leerdoelstellingen kan verwezenlijken. In een leerbedrijf van NHL Stenden oefent de student relevante competenties door op een werkplek in de rol van werknemer realistische beroepstaken uit te voeren op hbo-niveau. De leerbedrijven voeren op commerciële basis werkzaamheden uit binnen de hogeschool en voor externe partijen. De studenten werken uitsluitend onder begeleiding van docenten.

Wat heeft NHL Stenden uitbesteed?

Stenden MeetingU is onderdeel van NHL Stenden Hospitality Group BV en verzorgt vooral in opdracht van onderdelen van NHL Stenden congressen, studiedagen, evenementen, accreditaties en getuigschriftenuitreikingen. Stenden MeetingU is een leerbedrijf, waarin studenten worden opgeleid in het organiseren van meetings en events.

Vanuit welke overwegingen?

Binnen het NHL Stenden onderwijsconcept Design Based Education nemen leerbedrijven een belangrijke plaats in. Leerbedrijven zijn een beschermde omgeving waarin de student zijn of haar leerdoelstellingen kan verwezenlijken. In een leerbedrijf van Stenden oefent de student relevante competenties door op een werkplek in de rol van werknemer realistische beroepstaken uit te voeren op hbo-niveau. De leerbedrijven voeren op commerciële basis werkzaamheden uit binnen de hogeschool en voor externe partijen. De studenten werken uitsluitend onder begeleiding van docenten.

Naast deze uitbestedingen werkt NHL Stenden op diverse punten samen met andere bekostigde instellingen, waarbij partijen hun aandeel inbrengen in een gemeenschappelijk product, zonder strikt genomen onderwijstaken uit te besteden in de zin van ‘Helderheid’ en ‘Aanvulling op Helderheid’. Onderstaande voorbeelden illustreren dit.

Academische Pabo (AOLB)

Deze opleiding, die in september 2010 in Groningen van start ging, is een samenwerkingsverband tussen de Rijksuniversiteit Groningen, de Hanzehogeschool Groningen en NHL Stenden. Genoemde instellingen bieden met deze opleiding studenten de mogelijkheid zowel de hbo-bachelor ‘Leraar Basisonderwijs’ als de WO-bachelor ‘Pedagogische Wetenschappen’ te behalen. Het betreft hier een samenwerkingsverband, waarin partijen hun aandeel in het onderwijs inbrengen en zelf uitvoeren. Formeel wordt er niets uitbesteed.

De opleidingen Life Sciences zijn een 8.1 WHW-samenwerking met hogeschool Van Hall Larenstein (locatie Leeuwarden). De Master Kunsteducatie (MKE) is een joint degree en wordt uitgevoerd in samenwerking met de Hanzehogeschool Groningen.

Internationale Grand Tour locaties

NHL Stenden heeft werkzaamheden op het gebied van het onderwijsprogramma verricht voor de verschillende international campuses en de daarmee samenhangende directe kosten doorbelast. De doorbelaste directe kosten zijn onderdeel van de financiële verantwoording van een international campus, c.q. houdstermaatschappij.
Daarnaast brengt NHL Stenden de indirecte kosten in verband met de bestuurs- en beheersactiviteiten ten behoeve van de ’internationale campussen’ in rekening bij het private domein. Hiermee zijn alle kosten van activiteiten verrekend die vanuit het publieke domein zijn verricht ten behoeve van private activiteiten. In 2021 is er € 25 duizend doorbelast op basis van de reguliere doorbelasting.

Omschrijving:

1. Buitenlandse studenten in het buitenland die deelnemen aan distance learning (leren op afstand) via een Nederlandse instelling.
2. Buitenlandse studenten die in feite (grotendeels) in het buitenland studeren.
3. Buitenlandse studenten die in Nederland een deel van de opleiding c.q. stage volgen.
4. Studenten die het laatste jaar zowel bij een buitenlandse als een Nederlandse hogeschool zijn ingeschreven en die een Nederlands diploma behalen.

Verantwoording

Het betreft hier niet-NHL Stenden-studenten die studeren aan een buitenlandse instelling en gebruikmaken van een uitwisselingsprogramma en een deel van hun studie volgen aan onze hogeschool. Bij NHL Stenden was dit in het verslagjaar 2021 niet aan de orde. Er was sprake van uitwisselingsstudenten. Het totaal aantal NHL Stenden-studenten dat in 2021 participeerde in een uitwisselingsprogramma bedroeg 354, van wie 304 in Europa en 50 daarbuiten. Daar staan in 2021 131 exchangestudenten tegenover, die door NHL Stenden zijn ontvangen. Deze studenten studeerden een semester op één van onze locaties in Nederland.

Omschrijving

Instellingen ontwikkelen maatwerktrajecten waarbij een derde - een externe organisatie of bedrijf - een bijdrage betaalt voor het op maat snijden van een bestaande opleiding.

Verantwoording

Alle maatwerktrajecten waarover wordt gerapporteerd, betreffen reguliere opleidingen, waarbij NHL Stenden aanvullende inspanningen verricht tegen geëxpliciteerde meerkosten voor rekening van de vragen de partij. In geen van deze trajecten is sprake van ingrepen in het reguliere publiek opleidingsprogramma, noch in de inhoud, noch in de omvang.

NHL Stenden biedt de maatwerktrajecten aan onder voorwaarden conform de notitie ‘Helderheid’. Zo wordt er gewerkt met een contract, waarin de bedrijfsvraag en de inspanningen van NHL Stenden worden geëxpliciteerd, als ook de meerkosten voor het bedrijf van de aanvullingen op het reguliere programma. Vanzelfsprekend is het bedrijf ook geïnformeerd over alle randvoorwaarden die publieke bekostiging en CROHO-registratie betreffen.

Daarnaast volgen studenten ten minste twee derde van de opleiding in het kader van deze maatwerktrajecten op een locatie van NHL Stenden, conform de ‘Beleidsregel doelmatigheid hoger onderwijs’. De (hoofd)vestigingsplaats van de genoemde bedrijven waarmee NHL Stenden een maatwerktraject is overeengekomen, is nadrukkelijk niet de vanzelfsprekende locatie waar (een deel van) de betreffende opleiding plaats heeft gevonden in 2021.

Voor het overige betreft het in alle genoemde gevallen een reguliere opleiding, die ook werd en wordt aangeboden aan (andere) studenten die aan de normale toelatingseisen voldoen. Het overzicht van de maatwerkcontracten voor 2021 ziet er als volgt uit.

Bachelor en Associate Degree Ondernemerschap & Retail Management

Aanbieder: NHL Stenden Hogeschool, Academie Commerce & International Business Maatwerktraject voor (aantal studenten):

• Albert Heijn (69)
• Kwantum/Leen Bakker (10)
• Deen Supermarkten (13)
• Plus Supermarkten (64)
• Hema (11)
• Praxis (3)
• Hoogvliet (12)
• Dirk/Deka (25)

Het overzicht vraagfinanciering is onderstaand weergegeven.