3.1 Profilering en zwaartepunten
Ons strategisch instellingsplan 2019-2024 kent drie pijlers: het onderwijsconcept DBE, internationalisering en de zwaartepunten. Overeenkomstig het strategisch instellingsplan concentreren we ons op drie inhoudelijke zwaartepunten: Vital Regions, Smart Sustainable Industries en Service Economy. Deze zwaartepunten passen zowel bij maatschappelijke vraagstukken binnen de regio's waarin onze hogeschool actief is, als bij ons profiel en de reeds binnen onze hogeschool opgebouwde expertise. We richten ons hierbij op:
- de leefbaarheid en toekomst van regio’s vanuit economisch, sociaal en educatief perspectief (Vital Regions)
- de ontwikkeling van slimme en duurzame technologieën, materialen en productie (Smart Sustainable Industries)
- de snelle ontwikkelingen en daarmee gepaard gaande maatschappelijke vraagstukken in het domein van vrijetijdsbesteding, toerisme en gastvrijheid (Service Economy)
Door ons hierop te concentreren willen we focus en massa creëren. Hiermee kiezen we voor een duidelijk profiel - ook in internationaal verband - en sluiten we aan bij de maatschappelijke vraagstukken in de regio's waar we actief zijn.
Ook in het verslagjaar werden door vele betrokkenen - onder wie studenten, docent-onderzoekers, lectoren en vele anderen uit onze hogeschool - grotere en kleinere initiatieven, programma’s en projecten gestart of voortgezet die in het directe verlengde van onze zwaartepunten lagen en die beantwoordden aan een maatschappelijke vraag naar kennis. Niet alleen voor en in de Noordelijke regio, maar ook in internationaal verband, zoals het in het Regional University Network - European University (RUN-EU) programma. Niet uit en door één specifieke discipline, maar altijd multidisciplinair, soms interdisciplinair en meestal over de grenzen van academies heen.
In dit jaarverslag is een aantal voorbeelden ter illustratie van die rijkdom aan initiatieven, programma’s en projecten opgenomen. Niet alleen met grote inzet van docent-onderzoekers en lectoren, maar ook met grote betrokkenheid van studenten.
De (door)ontwikkeling van de zwaartepunten leunde de afgelopen jaren op die initiatieven. De betrokkenen wisten elkaar in de loop van de tijd en ook in het verslagjaar steeds beter te vinden op de thematiek van de zwaartepunten. In het kader van de in 2022 af te ronden tussentijdse evaluatie van het strategisch instellingsplan gaan we ook na hoe we de integraliteit, de samenhang van de interne samenwerking tussen academies, onderzoeksgroepen en lectoraten op de zwaartepunten kunnen stimuleren en versterken.
3.2 Verbinding van onderzoek en onderwijs
Met het onderwijsconcept DBE ontstaat er meer ruimte voor vraagstukken in het onderwijs waar naadloos de koppeling met onderzoek wordt gemaakt. Studenten werken binnen ateliers in het kader van DBE aan actuele, maatschappelijk relevante, praktijkgerichte vraagstukken. Door middel van praktijkgericht onderzoek ontwikkelt onze hogeschool toepasbare kennis rondom die actuele maatschappelijke vraagstukken. Aan de hand van twee voorbeelden uit verschillende hoeken is de verbinding tussen onderwijs en onderzoek goed zichtbaar.
- Technische domein: al langere tijd werd binnen de minor Computer Vision (beeldverwerking) & Data Science (herkennen van patronen in informatie (Big Data) met behulp van onder meer Deep Learning) door studenten samengewerkt. In een ervaren team van ingenieurs, onderzoekers en lectoren werkten studenten aan uitdagende onderzoeksprojecten van het gelijknamige lectoraat (CVDS), onderdeel van de onderzoeksgroep Technology & Innovation. In het afgelopen jaar is een masteropleiding met dezelfde naam gestart. Iteratief werken in een meester-gezelleeromgeving aan de praktische toepassing van innovatieve oplossingen via echte toegepaste onderzoekprojecten vormt de kern van het masterprogramma.
- Zorg en welzijnsdomein: waar de ontwerpgerichte benadering bij masteropleidingen en lectoraten in het zorg- en welzijnsdomein al gebruikelijk was, is het nu ook voor alle studenten van de zorg- en welzijnsopleidingen gebruikelijk om een ontwerpgericht onderzoek te kiezen in de afstudeerfase. Daardoor werken studenten binnen deze opleidingen eerder tijdens hun studie in ateliers, ook op een ontwerpgerichte manier aan echte praktijkvraagstukken en praktijkgericht onderzoek van lectoraten.
Zwaartepunt Vital Regions
Op het snijvlak van jeugdzorg en onderwijs
De doelstelling van passend onderwijs klonk zo mooi: alle kinderen gaan zo veel mogelijk naar een reguliere school. In de praktijk vereist dat van leraren dat ze meer kennis hebben op het gebied van pedagogiek en jeugdhulp. De vraag naar breed opgeleide professionals met kennis op het snijvlak van jeugdzorg en onderwijs groeit. De opleidingen Pedagogiek (Social Studies) en de Opleiding Leraar Basisonderwijs (OLB) slaan de handen ineen. Studenten pedagogiek kunnen vanaf het tweede jaar starten met de Pabo, zodat we leraren opleiden met een SKJ-registratie, die breed zijn opgeleid en naast didactische vaardigheden beschikken over kennis van gezinssystemen en de zorgstructuur die rondom een school aanwezig moet zijn. Daarmee leveren we eenbijdrage aan het terugdringen van het lerarentekort in het basisonderwijs én verbeteren we de vroegtijdige signalering van kwetsbare kinderen.
Inclusive CommunityLab ‘Gewoon bij Truus’: ‘Ik heb geleerd dat íedereen in de schulden kan raken’
Eén op de vijf Nederlandse huishoudens krijgt te maken met armoede en schulden. Een groot maatschappelijk probleem. Dat willen we bij NHL Stenden graag doorbreken. Niet vanuit de collegezaal, maar vanuit het hart van de samenleving: de Leeuwarder wijk Huizum. In het Inclusive Community Lab ‘Gewoon bij Truus’ werken studenten mét bewoners, bedrijven en organisaties aan creatieve en duurzame oplossingen om armoede de wereld uit te helpen.
‘Eigen schuld, dikke bult. Dat is wel het beeld dat ik had van mensen met schulden…’, bekent Mark de Witte, eerstejaars student Finance, Tax & Advice. ‘Maar, dat is veranderd’, voegt hij er snel aan toe. ‘Hier heb ik geleerd dat iedereen in de schulden kan raken. En dat armoede nooit één verhaal, één oplossing kent. Dat is wel iets dat je meeneemt voor later.’
Samen met studiegenoot Jelger van der Meulen koos Mark ervoor om een project te doen bij ‘Gewoon bij Truus’. Jelger: ‘In onze studie gaat het veel over cijfers, maar weinig over de mens daarachter. Dit is een kans om die kant te ontdekken. Hier kom je in aanraking met studenten van Social Work en HRM én ervaringsdeskundigen: je leert hierdoor anders kijken naar het armoedevraagstuk.’
Vanuit het hart van de samenleving
Dit gebeurt allemaal vanuit ‘De Doas’: de voormalige Ambachtsschool in de Leeuwarder wijk Huizum-West. Hier werken studenten aan hun (onderzoeks)projecten, organiseren er bijeenkomsten en ontvangen opdrachtgevers en wijkbewoners. ‘Wij bieden studenten een levensechte onderwijssetting. Met opdrachten uit het echte leven, mét de mensen om wie het gaat’, vertelt Tinke Noest, kwartiermaker en docent.
‘Dit is nodig’, vult Ellen de Bruin, teamleider Social Work, aan. ‘Eenzaamheid, kansenongelijkheid, verslaving, psychische problemen: armoede en schulden komen nooit alleen. Ze kunnen een symptoom zijn van problemen, of juist een aanjager ván problemen. In ons huidige systeem zijn er tig partijen bezig met armoede, maar ieder vanuit z’n eigen stukje. Terwijl het doorbreken van armoede vraagt om een brede aanpak: vanuit zorg, overheid en bedrijfsleven.’
‘Begin met luisteren’
‘Gewoon bij Truus’ legt hiervoor de basis. Door de brug te leggen tussen drie academies - de professionals van de toekomst – en het werkveld. En door samen te werken met mensen met ervaringskennis. Eén van hen is Kees Boonstra: ‘Ik weet hoe het is om in de schulden te zitten. Ik ken de schaamte, de stress en alle belemmeringen die het met zich meebrengt. Ik weet ook wat wel én niet werkt. Die ervaring wil ik graag delen – zodat anderen er wat aan hebben.’
Z’n inbreng was meteen al waardevol bij een inspiratiesessie in het kader van Leeuwarden Schuldenvrij. Hier spraken instanties, bedrijfsleven en de gemeente over oplossingen om mensen uit de schulden te helpen en te houden. ‘Al snel ging het over geld, regelingen. Ik gaf aan dat juist de mens centraal moet staan. Stuur niet meteen de deurwaarder op iemand af, ontdek waar het probleem zit. Ik denk dat veel schulden kunnen worden opgelost als je eerst écht luistert naar de mensen om wie het gaat.’
Kees brengt zijn ervaringen in bij het project van Lindsay Stegenga, student Social Work. ‘Er zijn zoveel instanties betrokken bij het armoedeprobleem, maar ondanks alle deskundigheid die we denken te hebben, bedenken we lang niet altijd de juiste oplossing. Wij willen onderzoeken hoe je dit kunt verbeteren. Bijvoorbeeld door gebruik te maken van ervaringsdeskundigen.’
Design Based Education
Jelger en Mark zijn gestart met een opdracht voor hypotheekverstrekker Florius – een onderzoek naar klanten met betalingsachterstanden. Dit doen ze op basis van Design Based Education. ‘Dit betekent dat je je eerst verdiept in het onderwerp en de doelgroep. Bijvoorbeeld door te praten met opdrachtgevers en ervaringsdeskundigen. Pas als je de vraag helder hebt, ga je prototypes ontwerpen en testen. Zo kom je stap voor stap tot een oplossing die écht iets doet.’
Dat dit betekenisvolle resultaten oplevert, blijkt uit projecten voor opdrachtgevers zoals Stichting Leergeld, Gemeentelijke Kredietbank en de Belastingdienst. Van adviezen rondom bejegening, coachingstrajecten tot een inloopspreekuur. En niet alleen dat. De weg ernaar toe is minstens zo waardevol. Coördinator Rinke Bolster: ‘Samenwerken met een opdrachtgever, nieuwe werelden ontdekken. We leggen hier niet alleen een stukje van de armoedepuzzel, we leiden ook ondernemende en wereldwijze studenten op.’
>Het Inclusive Community Lab is onderdeel van een breder verhaal. Als NHL Stenden willen we via onderzoek toepasbare kennis ontwikkelen rondom actuele maatschappelijke vraagstukken. Eén van de drie zwaartepunten waarop we inzetten is Vital Regions: het vergroten van de leefbaarheid van de regio’s waar onze campussen zitten.
3.3 Centres of Expertise
In lijn en in samenhang met de drie zwaartepunten is de hogeschool actief in vier Centres of Expertise (CoE's). Dit zijn publiek-private of publiek-publieke samenwerkingsverbanden tussen hogescholen en het werkveld, met een scherpe focus op een maatschappelijke uitdaging. De ratio achter de CoE is om de verbinding te leggen tussen het hoger beroepsonderwijs, topsectoren en maatschappelijke uitdagingen door netwerkvorming van lectoren, ondernemers, onderzoekers uit publieke en private instellingen, docenten en studenten.
De CoE's leveren een bijdrage aan het bevorderen van de zwaartepunten in onderzoek van hogescholen. Hogescholen hebben op dit terrein de volgende ambities geformuleerd:
- Doorgroeien op maatschappelijke uitdagingen gerichte CoE’s (zoals genoemd in de Strategische Agenda Hoger Onderwijs).
- Stimuleren van verdere profilering en zwaartepuntvorming.
- Verzorgen van afstemming tussen CoE’s onderling.
- Zoeken van aansluiting en afstemming met de CoE’s en de Kennis- en Innovatieagenda’s van de topsectoren en de Nationale Wetenschapsagenda.
Binnen de CoE’s wordt geïnvesteerd in onderwijsinnovatie, Leven Lang Ontwikkelen en onderzoek en innovatie. Een aantal lectoraten is verbonden aan een CoE. Onze hogeschool ziet het als kans op ontwikkeling en kennisdeling. De risicobeheersing van deze samenwerking vindt primair plaats vanuit de algemene risicobeheersing van de hogeschool (zie risicoparagraaf 9.10). De beoogde resultaten van deze samenwerkingen wordt hierna per CoE toegelicht:
- CoE Watertechnologie (CEW): een expertisecentrum voor toegepast onderzoek op het gebied van watertechnologie. Het CEW voert samen met studenten, docenten en het bedrijfsleven onderzoek uit in geavanceerde laboratoria en op diverse (demo)sites. Daarbij worden mbo- en hbo-studenten en docenten actief betrokken. Primaire partners van het CEW zijn, naast NHL Stenden en Van Hall Larenstein: Wetsus, Vitens, Stichting Well en WLN.
- Greenpac: een open innovatiecentrum op het gebied van (groene) kunststoffen, vezels en composieten dat initiërend en faciliterend is voor business driven kennisontwikkeling. Hiernaast participeren diverse bedrijven, mbo-instellingen en regionale overheden in het expertisecentrum. NHL Stenden werkt hierin samen met hogeschool Windesheim.
- CoE in Leisure, Tourism & Hospitality (CELTH): opgericht voor het domein van Leisure, Tourism & Hospitality. Inhoudelijke ondersteuning wordt geleverd door Breda University of Applied Science en Hogeschool Zeeland, alsmede de RUG. De penvoering van dit expertisecentrum is in handen van Breda University of Applied Science.
- CoE Healthy Ageing: een expertisecentrum van bedrijven, zorg- en welzijnsinstellingen, onderwijs en kennisinstellingen, die gezamenlijk praktische innovatie van zorg en welzijn bewerkstellingen en kennis daarover ontwikkelen voor nieuw en beter onderwijs. De Hanzehogeschool is penvoerder van dit centrum.